Op 8 oktober 2024 nam ik afscheid als onderzoekcoördinator bij het Ministerie van OCW met de conferentie Op zoek naar de burger. Balans van de rol van burgers in het cultuur- en mediabeleid. Mij was opgevallen dat in het openbaar bestuur steeds meer initiatieven waren om burgers te betrekken bij het beleid. Vooral zogenaamde burgerberaden werden steeds meer georganiseerd: een representatieve willekeurig geselecteerde groep burgers die aanbevelingen deden aan de politiek. Met als meest recente voorbeeld het landelijke Burgerberaad Klimaat. Ook andere vormen werden beproefd, zoals burgerbegrotingen. Ook in de culturele sector werd (en wordt) geëxperimenteerd met nieuwe vormen van betrokkenheid van burgers of publiek. Het samen maken van tentoonstellingen met specifieke doelgroepen bijvoorbeeld, ook wel aangeduid als co-creatie. Of een Eindhovens museum dat de burgerberaad organiseerde over de selectie van kunstwerken. Het leek mij zinvol te verkennen wat voor vormen van betrokkenheid van burgers en bezoekers er eigenlijk zijn in de culturele en mediasector. Het bereiken van publiek is immers één van de kerndoelstellingen van het cultuurbeleid. De conferentie leverde een waaier aan methodes en praktijken. Bij het uitwerken van het verslag en het doen van aanvullend onderzoek stuitte ik op nog meer nationale en internationale voorbeelden. Het onderwerp bleef me bezighouden, ook toen ik zag dat in 2026 een “Cultuurberaad Klimaat” gehouden zou worden.
In september 2026 was ik op vakantie in Jutland in Denemarken. Daar bezocht ik zoals altijd ook musea. Tot mijn aangename verrassing bevond zich op loopafstand van ons huisje een dependance van het SMK, het Nationale Kunstmuseum van Denemarken. Dat bevindt zich in de hoofdstad Kopenhagen, ver weg van Jutland. Het SMK Thy was gerealiseerd in samenwerking met de lokale bestuurders, en bedoeld om de toegankelijkheid van de nationale kunstcollectie te vergroten, ook op het platteland ver van de hoofdstad. Maar ik ontdekte ook een plan van het nationale SMK in samenwerking met het regionale Museum Thy een nationaal burgerberaad te organiseren over hoe musea hun relevantie in de toekomst kunnen waarborgen. “We hebben uw hulp nodig om een toekomst te bedenken waarin musea een belangrijk en permanent onderdeel van het dagelijks leven van meer mensen vormen.”
In Nederland maar ook in andere landen ontwikkelt zich een nieuwe praktijk om burgers te betrekken bij culturele instellingen en bij praktijk en beleid. Het leek mij interessant deze ontwikkelingen verder te verkennen, en daarvan verslag te doen in een serie blogs. Met als richtinggevende vragen: welke praktijken zien we zich ontwikkelen in de culturele sector, wie zijn daar bij betrokken en zijn de gekozen methoden en praktijken succesvol? Maar ik volg ook een beetje mijn intuïtie rond de thematiek. (1 oktober 2026).