Beschouwingen, essays

home                                                       een lege tafel - poŽziewebsite van Eric van Loo                     ouder worden in de poŽzie

De beleving van dementie bij Frederik van Eeden (Denkbeeld, mei 1989)

Frederik van Eeden (1860 - 1932) was psychiater, schrijver en ook grondlegger van de alternatieve leefgemeenschap Walden. Zijn leven lang hield hij dagboeken bij, die grotendeels zijn gepubliceerd. In deze geschriften is ook goed te volgen hoe hij de achteruitgang van de laatste levensfase ervaart.
 

Een dichter over de ouderdom

(Denkbeeld, februari 2001)

'Alle wel en wee is maar vloed en ebbe'. Zo dichtte Adriaan Roland Holst (1888 - 1976) in zijn laatste bundel 'Voorlopig'. In deze bundel verwoordt de dichter op unieke wijze de opgaven van de hoge ouderdom. In het artikel wordt een verband gelegd tussen deze gedichten en psychologische theorieŽn over de ouderdom.
 

Over poŽzie in de popmuziek

Opspraak (voorjaar 2008)

Dat veel popteksten weinig om het lijf hebben zal iedereen duidelijk zijn. Maar er zijn natuurlijk uitzonderingen. Is er eigenlijk nog wel een verschil tussen de betere songteksten en poŽzie? Hierover gaat het essay 'Over poŽzie in de popmuziek', verschenen in inmiddels helaas ter ziele gegane tijdschrift 'Opspraak'.
 
.

'Klassiekers' (onderdeel van het e-zine Meander) biedt een overzicht van het beste werk van de bekendste Nederlandse en Vlaamse dichters van na 1980. In de besprekingen wordt elke maand uitvoerig stilgestaan bij ťťn gedicht.

Vanaf najaar 2012 heb ik een stuk of tien besprekingen voor Klassiekers verzorgd (zie onder). Na het overlijden van Joop Leibbrand, najaar 2016, heb ik de redactie van de Meander Klassiekers op me genomen.

 

'Voorgoed'

- Jean Pierre Rawie - Klassieker nr. 163

Het gedicht 'Voorgoed' van Jean Pierre Rawie is ťťn van de mooiste herfstgedichten uit de Nederlandse literatuur. Elk jaar in oktober, wanneer de bomen verkleuren en de kastanjes in groten getale vallen sla ik het weer op: 'Dit is de herfst, dit zijn de mooiste maanden, maar ze ontgaan ons zoals ieder jaar...'
 

'Rien ne va plus'

- Menno Wigman - Klassieker nr. 168

Het gedicht 'Rien ne va plus' verscheen december 2012 zonder nadere toelichting in dagblad Trouw. Waarschijnlijk vanwege de nominatie van Wigman voor de VSB-prijs. Het is een gedicht over het schrijven van poŽzie. De analyse van het gedicht mondde uit in een verrassende speurtocht naar de herkomst.
 

'Hoor eens ik haat je'

- Ingmar Heytze - Klassieker nr. 171

Nadat hij al jarenlang op unieke en enthousiaste wijze de poŽzie in Utrecht nieuw leven had ingeblazen werd Ingmar Heytze in 2009 de eerste officiŽle stadsdichter van de stad. Zijn werk wordt vaak gekenschetst als lichtvoetig en verstaanbaar.  'Hoor eens ik haat je' lijkt een heerlijk van-je-af-schrijf-gedicht, maar er is meer... 

 

'Men moet'

- Toon Tellegen - Klassieker nr. 176

Toon Tellegen is vooral bekend van zijn verhaaltjes over de eekhoorn en de mier.  Hij heeft echter ook een imposant poŽtisch oeuvre opgebouwd. Beschouwend, vaak met een absurdistische en humoristische ondertoon. Ik boog mij over zijn gedicht 'Men moet'. Is er een relatie met het gelijknamige gedicht van Gerrit Kouwenaar?

 

'Afscheid'

- Adriaan MorriŽn - Klassieker nr. 180

Op internet is 'Afscheid' van Adriaan MorriŽn een evergreen. Graag geciteerd, zowel als liefdesgedicht, als motto om iemand 'goede reis' te wensen, maar bovenal als rouwgedicht. Naast een inhoudelijke lezing van het gedicht ga ik in de analyse ook in op de achtergrond van het vrije vers.
 

'PoŽzie is een daad'

- Remco Campert - Klassieker nr. 187

Nadat er bijna tweehonderd Klassiekers waren verschenen schitterde Remco Campert nog altijd door afwezigheid. Daar moest wat aan gedaan worden! Ik heb me gebogen over ťťn van zijn bekendste gedichten: 'PoŽzie is een daad...' Veel gebloemleesd, geciteerd, geparodieerd (ook door Campert zelf). Een krachtige en bijna 60 jaar na dato nog altijd een verrassende tekst.
 

'De laatste bevindingen'

- Rutger Kopland - Klassieker nr. 195

Het werk van de psychiater Van den Hoofdakker dringt opvallend weinig door in de poŽzie van zijn alias Rutger Kopland. 'De laatste bevindingen' vormt hierop een uitzondering. Het is een in mijn ogen bijzonder en nog altijd actueel gedicht, dat zich laat lezen als een humoristisch en kritisch commentaar op het opkomende neurodeterministische denken...
 

'Ballade van de zee'

- Charles Ducal - Klassieker nr. 204

De 'Ballade van de zee' werd gepubliceerd in het juli-augustusnummer 2015 van de PoŽziekrant. Charles Ducal schreef dit gedicht als Belgische Dichter des Vaderlands, enkele maanden voordat de foto van de verdronken peuter Aylan de media zou beheersen. In zijn ingetogen gedicht borduurt Ducal voort op het middeleeuwse 'Lied van de twee koningskinderen'.
 

'Liefde is een platitude'

- Joost Zwagerman - Klassieker nr. 215

'Wat meer dan liefde is en minder dan de dood / is de warme dood waar ik niet bang voor bení. We moeten deze regels niet lezen in het licht van de tragische dood van Zwagerman in september 2015. 'De ziekte van jij' is een buitengewoon vitale bundel van een 25-jarige hemelbestormer. Het slotgedicht ĎLiefde is een platitudeí vormt daar een magistraal slotakkoord van.
 
     

Een dichter over de ouderdom

(Denkbeeld, februari 2001)

'Alle wel en wee is maar vloed en ebbe'. Zo dichtte Adriaan Roland Holst (1888 - 1976) in zijn laatste bundel 'Voorlopig'. In deze bundel verwoordt de dichter op unieke wijze de opgaven van de hoge ouderdom. In het artikel wordt een verband gelegd tussen deze gedichten en psychologische theorieŽn over de ouderdom.
 

Over poŽzie in de popmuziek

Opspraak (voorjaar 2008)

Dat veel popteksten weinig om het lijf hebben zal iedereen duidelijk zijn. Maar er zijn natuurlijk uitzonderingen. Is er eigenlijk nog wel een verschil tussen de betere songteksten en poŽzie? Hierover gaat het essay 'Over poŽzie in de popmuziek', verschenen in inmiddels helaas ter ziele gegane tijdschrift 'Opspraak'.